Yangiliklar

Bag‘dod tuman adliya bo‘limi Davlat xizmatlari markazi xodimlari tomonidan Qo‘qon Universitetida seminar-trening tashkil etildi.
Tadbir ishtirokchilariga intellektual mulk tushunchasi, tovar belgisi hamda unga ega bo‘lishning afzalliklari, tovar belgisini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi, kontrafakt tushunchasi, kontrafakt mahsulotlarni ishlab chiqarganlik va sotganlik uchun javobgarlik masalalari, orginal va kontrafakt mahsulotlarni bir-biridan farqlash yuzasidan tegishli tushunchalar berilib, kontrafakt mahsulotlarning ro‘yxati taqdim etildi.

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 5-yanvardagi PQ-1 va PQ-2-son qarorlari ijrosi yuzasidan viloyat adliya boshqarmasi boshlig'ining birinchi o'rinbosari F.Ashmatov tomonidan Farg'ona tumani "Vodil" MFYda aholi bilan uchrashuv o'tkazildi.
Mazkur uchrashuvda mahalla aholisining muammolarini o‘rganish va hal etish yuzasidan tegishli ko‘rsatma va maslahatlar berildi. Aniqlangan muammolar tuman adliya bo'limi ish yurituviga olindi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiring 2026-yil 5-yanvardagi PQ-1 va PQ-2-son Qarorlari ijrosi yuzasidan Fargʻona viloyat adliya boshqarmasi boshligʻi A.Omonov Bagʻdod tuman "Samandarak" MFY da boʻldi. 

Mahalladagi nizoli oilalarning muammolarni oʻrganish yuzasidan aholi bilan o‘tkazilgan uchrashuvda 12 nafar fuqaroning murojaatlari tinglandi va ijroga qaratildi.

Bunday uchrashuvlar aholining huquqiy savodhonligini oshirish, oilalarda sogʻlom muhitni shakillantirish hamda muammolarni oʻz vaqtida bartaraf etishga xizmat qiladi.

Farg'ona davlat texnika universiteti talabalari uchun viloyat adliya boshqarmasida “Ochiq eshiklar kuni" tadbiri tashkil etildi.
Yoshlar dastlab bo‘limda fuqarolarga hamda xodimlarga yaratilgan sharoitlar bilan tanishdilar. Shu bilan birga adliya organlari faoliyati haqida batafsil tushunchaga ega bo'ldilar.
Shuningdek, talabalar bilan "Men korrupsiyaga qarshiman" mavzusida ochiq muloqot tashkil etildi. Unda yoshlar uchun qonunchilikda belgilangan imtiyozlar, preferensiyalar, grantlar va davlat tomonidan qo'llab-quvvatlashning boshqa turlari hamda adliya organlariga ishga kirish yuzasidan berilgan savollariga javob berildi.

Hamma gap intizomda yoki kredit qarzdorligini undirish bilan bog‘liq sud buyruqlari haqida

So‘nggi yillarda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga yaratilgan keng imkoniyatlar va xalqimiz turmush tarzini yanada yaxshilashga qaratilgan siyosiy qarorlar natijasida aholi o‘rtasida bank va boshqa kredit tashkilotlari bilan kredit shartnomalari tuzish orqali pul mablag‘lari, tovarlarni muddatli to‘lovga olish tendensiyasi keng avj oldi.
Albatta bu holat tadbirkorlik faoliyatini orqali yaxshi daromad olish va aholini o‘z extiyoji uchun zarur bo‘lgan mahsulotlarni bo‘lib to‘lash imkonini berdi. Har ikki tomon ham bundan o‘ziga yarasha manfaatdor.
Qonunchilikka ko‘ra, kredit shartnomasi bo‘yicha bir taraf — bank yoki boshqa kredit tashkiloti (kreditor) ikkinchi tarafga (qarz oluvchiga) shartnomada nazarda tutilgan miqdorda va shartlar asosida pul mablag‘lari (kredit) berish, qarz oluvchi esa olingan pul summasini qaytarish va uning uchun foizlar to‘lash majburiyatini oladi. Oddiyroq tilda tushuntirilganda, kimdir(bank yoki tadbirkor) bilan siz o‘zaro kredit, ya’ni olingan pul yoki boshqa tovarni o‘zaro kelishuvga ko‘ra bo‘lib to‘lash majburiyatini bo‘ynizga olgan shartnoma tuzasiz va ushbu shartnoma shartnomada belgilangan shartlarni o‘z vaqtida bajarasiz.
Bunday olganda hammasi risoladagidek. Hammasi tushunarlidek. Biroq, aslida iqtisodiy samaradorlikni ko‘zlagan ushbu jarayon amalda ham o‘zini oqlayaptimi, aholining ijtimoiy-iqtisodiy holati uning kredit to‘lov(lar)ini amalga oshirishga to‘liq imkon beryaptimi, kredit shartnomasi bo‘yicha majburiyatlarni bajarish uning uchun qay darajada oson yoki yengil bo‘lmoqda, bu endi iqtisodchilar tomonidan o‘rganiladigan masala.
Ushbu holatlarni yuridik tomondan tahlil qiladigan bo‘lsak, so‘nggi uch yil davomida sudlarda kredit qarzdorlikni undirish bilan bog‘lik ishlarni ko‘rib chiqish holati keskin ko‘paygan.
Hattoki, bir nafar fuqaroning yakka o‘zi tomonidan bir necha o‘nlab olingan kredit to‘lovlarini to‘lay olmasligi natijasida sudga kelib tushgan arizalar ham yetarlicha topiladi. Mazkur holatlardan shu ko‘rinadiki, aholimiz o‘rtasida moddiy imkoniyatlarni to‘g‘ri taqsimlash masalasida moliyaviy savodxonlik hali juda past darajada yoki ushbu holatni o‘ziga kasb qilib olgan qo‘shtirnoq ichidagi “tadbirkor” lar ham ham ko‘payib qolgan.
Sudga kelib tushayotgan minglab kredit qarzdorlikni undirish bo‘yicha arizalar va da’volarni kuzatar ekanmiz, fuqarolar tomonidan olingan kreditlar bir necha oy davomida to‘lanmaganligi yoki o‘z vaqtida to‘lanmaganligi sababli majburiy undirish choralarini ko‘rish uchun berilayotganligiga guvoh bo‘lamiz.
Barchaga ma’lumki, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Sudining 2022 yil 10 iyun kungi № 22-6 sonli yozma ko‘rsatmasiga binoan ko‘chmas mulk garovi bilan ta’minlanmagan, yozma bitimga asoslangan qarz va kredit munosabatlari bo‘yicha qarzdorlikni sud buyrug‘i tartibida undirish belgilangan.
Bu esa sudlarga, kelib tushgan arizalarni sud muhokamasisiz, taraflar ishtirokisiz va eng asosiysi qisqa muddatda ko‘rib chiqish imkonini berdi. Vaqtning tejalishi esa, o‘zi shundoq ham da’vo arizalar xajmi ortib borayotgan bir vaqtda sudlar uchun ayni muddao bo‘ldi.
Biroq, kaltakning bir uchi borki bunda intizomli(ya’ni, shartnoma shartlariga rioya qiladigan, to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshiradigan) faqat bir necha kunga to‘lovni kechiktirgan va intizomsiz(to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirmaydigan yoki umuman to‘lamaydigan) shaxslarning bir xil tarzda javobgar bo‘lishiga sabab bo‘lmoqda.
Xususan, har ikki to‘lovchiga nisbatan ham sud tomonidan qarzdorlik summasidan kelib chiqqan holda davlat boji va boshqa sud xarajatlari undirish belgilanmoqda. Nisbatan o‘z majburiyatiga mas’uliyat bilan qaraydigan kredit to‘lovchi ham to‘lamaydigan ham bir xil tarzda javobgar bo‘lmoqda. Qo‘polroq aytganda “ho‘lu-quruq” baravar yonmoqda.
Bundan xulosa shuki, biz avvalambor aholimizni to‘lov intizomiga rioya qilishga doir huquqiy savodxonligini oshirish borasida targ‘ibot va tashviqot ishlarini muntazam amalga oshirishimiz va o‘z ehtiyojidan ortiq yoki to‘lov qilishga qobiliyati yetarli bo‘lmagan kredit shartnomalarini tuzishdan o‘zlarini tiyilishga, uning to‘lay olmasligi natijasida kelib chiqadigan huquqiy oqibatlarga keng jamoatchilikni jalb qilgan holda tushuntirish ishlarini olib borishimiz zarur.
Zero, xalqimizda bir gap bor -  har bir ishni qilishdan avval yetti o‘lchab bir kes- o‘ylamay qilingan ish esa oxir-oqibat tashvish keltirishi aniq.

Fuqarolik ishlari bo‘yicha
Farg‘ona tumanlararo sudi sudyasi
A.A.Kasimov

  "2025-yil davomida eng samarali faoliyat ko'rsatgan adlliya bo'limi (DXM,FHDY,YXKM)" tanlovi yakuniga ko'ra BESHARIQ TUMAN ADLIYA BO'LIMI g'oliblikni qo'lga kiritdi
  G'alaba muborak Beshariqliklar! Sizlar haqiqiy mahorat va iroda namoyish etdingiz. Ushbu muvaffaqiyat yangi marralar sari poydevor bo'lsin!
Farg'ona viloyat adliya boshqarmasi va tuman, shahar adliya bo'limlari jamoasi nomidan g'olib jamoani samimiy muborakbod etamiz!
Farg'ona viloyat adliya boshqarmasi

Savol: Sud buyrug’ini berish bo’yicha talablar qaysilar?
Javob:
Sud buyrug’ini berish bo’yicha talablar quyidagilar:
1)    Talab notarial tasdiqlangan bitimga asoslangan bo’lsa;
2)    Talab yozma bitimga asoslangan va qarzdor tomonidan tan olingan bo’lsa;
3)    Kommunal xizmatlar yoki aloqa xizmatlari bo’yicha qarzdorlikni tasdiqlovchi hujjatlarga asoslangan undirish to’g’risidagi talab arz qilingan bo’lsa;
4)    Voyaga yetmagan bolalar uchun aliment undirish to’g’risidagi, otalikni belgilash bilan yoki uchinchi shaxslarni jalb etish zarurati bilan bog’liq bo’lmagan talab arz qilingan bo’lsa;
5)    Hisoblangan, lekin xodimga to’lanmagan ish haqini va unga tenglashtirilgan to’lovlarni undirish haqida talab arz qilingan bo’lsa;
6)    Fuqorolardan soliqlar va boshqa majburiy to’lovlar bo’yicha qarzdirlikni undirish to’g’risidagi talab arz qilingan bo’lsa;
7)    Ijara shartnomasida belgilangan ijara to’lovlari muddatida to’lanmaganligi sababli ushbu to’lovlarni undirish to’risida talab  arz qilingan bo’lsa;
8)    Ko’p kvartirali uyning joylari mulkdorlardan majburiy badallar va to’lovlarni undirish to’g’risidagi talab arz qilingan bo’lsa;
9)    Yozma bitim mavjud bo’lgan taqdirda, unduruvni qarzdorlikning majburiyatlari bajarilishining ta’minoti bo’lgan ko’char mol-mulkka qaratish to’g’risidagi talab arz qilingan bo’lsa.

Javob berdi : Fuqorolik ishlari bo’yicha Farg’ona tumanlararo sudi sudyasi F.Asqarov

Савол: Маънавий зарарни қоплаш усули ва миқдори кандай?
Жавоб:
Маънавий зарар пул билан қопланади.
Маънавий зарарни қоплаш миқдори жабрланувчига етказилган жисмоний ва маънавий азобларнинг хусусиятига, шунингдек айб товон тўлашга асос бўлган ҳолларда зарар етказувчининг айби даражасига қараб суд томонидан аниқланади. Зарарни қоплаш миқдорини аниқлашда оқилоналик ва адолатлилик талаблари эътиборга олиниши лозим.
Жисмоний ва маънавий азобларнинг хусусияти маънавий зарар етказилган ҳақиқий ҳолатлар ва жабрланувчининг шахсий хусусиятлари ҳисобга олинган ҳолда суд томонидан баҳоланади.
Маънавий зарар тўланиши лозим бўлган мулкий зарардан қатъи назар қопланади.

Жавоб берди: Фарғона вилояти судининг фуқаролик ишлари бойича судлов хайъати судьяси Р.Қосимов.

Savol: Da’voning baxosi o’zgartirilganda davlat bojini hisoblash tartibi qanday?
Javob:
To’langan davlat boji da’vogar o’z talablari kamaytirgan, arz qilingan talablardan voz kechgan, taraflar ishni kelishuv bitimi bilan tamomlagan xollarda kamaytirilmaydi.
Arz qilingan talablar ko’paytirilganda yetishmayotgan summa da’voning ko’paytirilgan baxosiga muvofiq ravishda qo’shimcha tarzda to’lanadi.

Javob berdi : Fuqorolik ishlari bo’yicha Farg’ona tumanlararo sudi sudyasi F.Asqarov

Савол: Шартнома кандай холатларда ўзгартирилади ва бекор қилинади?
Жавоб:
1) иккинчи тараф шартномани жиддий равишда бузса;
2) Фуқаролик Кодекси, бошқа қонунлар ва шартномада назарда тутилган ўзга ҳолларда.
Тарафлардан бирининг шартномани бузиши иккинчи тарафга у шартнома тузишда умид қилишга ҳақли бўлган нарсадан кўп даражада маҳрум бўладиган қилиб зарар етказиши шартномани жиддий бузиш ҳисобланади.
Бир тараф шартномани бажаришдан тўла ёки қисман бош тортиб, қонун ёҳуд тарафларнинг келишувида бунга йўл қўйилса, шартнома тегишлича бекор қилинган ёки ўзгартирилган ҳисобланади.

Жавоб берди: Фарғона вилояти судининг фуқаролик ишлари бойича судлов хайъати судьяси Р.Қосимов.